"دکتر مهرداد منصوری"

بیماری پرتس Perthes یکی از علل شایع لنگش در بچه ها بوده و علت آن اختلال موقت در خونرسانی سر استخوان ران در ناحیه لگن در دوران بچگی است. این بیماری بیشتر در سنین 10-4 سالگی دیده میشود و شیوع آن در پسر ها پنج برابر دخترها است.

بیماری پرتس بعد از 3-2 سال خودبخود و حتی بدون درمان بطور نسبی خوب میشود. درد بیمار قطع میشود و لنگش بیمار در بسیاری موارد از بین میرود ولی اگر در این مدت سر استخوان ران تغییر شکل داده باشد عوارض آن میتواند برای بیمار مشکلاتی را ایجاد کند. در مواردی که بیماری مناطق وسیعی از سر استخوان ران را گرفتار و درگیر کرده باشد و در مواردی که سن بیمار در زمان تشخیص بیماری بالاتر از 6 سال باشد و در دختران احتمال اینکه بیماری دچار عارضه شده  مشکلاتی را برای بیمار ایجاد کند بیشتر است. گرچه شیوع بیماری پرتس در دختران کمتر از پسران است ولی در صورت وقوع بیماری در یک دختر، معمولاً شدت آسیب و تخریب بیشتر است.

درمان بیماری پرتس

 هدف از درمان یا به عبارت صحیح تر مدیریت درمانی بیماری پرتس یک اصل کلی و مهم است

"در مدت زمان دو سالی که بیماری طی میشود و بطور خودبخود بدن آنرا کنترل میکند تا حد ممکن از تغییر شکل سر استخوان ران جلوگیری شود"

همانطور که قبلا گفتیم بیماری خودبخود توسط بدن تحت کنترل درمیاید. رگ های خونی بعد از مدتی مجددا به استخوان مرده هجوم برده و استخوان جدیدی در محل تشکیل میشود. مهمترین مشکل بیمار تغییر شکل سر استخوان ران است و هدف از مدیریت درمانی این بیماری اینست که به هر قیمتی جلوی تغییر شکل سر استخوان ران گرفته شود.

اصل کلی برای تغییر نکردن سر استخوان ران در طی مدت بیماری ماندن آن در درون حفره استابولوم است. در این بیماری ممکن است سر استخوان ران در درون حفره استابولوم جابجا شده و کمی به خارج و لبه حفره برود. جابجا شدن سر به طرف لبه خارجی حفره استابولوم موجب میشود تا فشار زیادی از طرف لبه استابولوم به سر نرم شده وارد شده و موجب تغییر شکل آن شود. بنابراین هدف درمان حفظ سر در دروم حفره استابولوم Containment و ممانعت از جابجا شدن آن به خارج است.

گاهی اوقات سر استخوان ران بدون هیچ اقدام درمانی در درون حفره استابولوم باقی میماند. در این صورت بیمار نیاز به اقدام درمانی خاصی نداشته و بیمار فقط باید در طول مدت فعالیت بیماری تحت نظر پزشک باشد تا پزشک با معاینه و رادیوگرافی های سریال مطمئن شود سر درون حفره استابولوم باقی میماند.

در صورتیکه پزشک متوجه شود سر استخوان ران در حال خارج شدن از حفره استابولوم است اقدامات درمانی را شروع میکند. باز گرداندن و نگهداشتن سر استخوان ران در درون حفره استابولوم در این بیماران با دو روش انجام میشود

• استفاده از بریس
• استفاده از عمل جراحی

مهمترین معیارهایی که پزشک معالج بر اساس آنها تصمیم میگیرد که آیا بیمار فقط باید تحت نظر باشد یا نیاز به درمان دارد عبارتند ار

• سن بچه در زمان بروز بیماری زیر شش سال یا بالای آن است
• دامنه حرکتی مفصل ران خوب بوده یا محدود شده است
• چه مقدار از سر استخوان ران و بخصوص قسمت خارجی اپی فیز سر استخوان ران درگیر شده است
• آیا سر استخوان ران در داخل حفره استابولوم در حال جابجایی به خارج است

  وسعت نکروز سر استخوان ران از معیارهای مهم تصمیم گیری برای درمان است

معمولا در بچه های کم سن و سال ( سنین حدود 6-2 سال) که در رادیوگرافی اولیه تغییرات شدید نیست درمان فقط به صورت تحت نظر داشتن بیمار است.

جدای از اینکه تصمیم پزشک تحت نظر نگه داشتن بیمار باشد و یا لازم شود وی را درمان کند کاهش درد بیمار و حفظ دامنه حرکتی بیمار اهمیت دارند.

معمولاً برای کاهش درد بیمار و التهاب مفصل از داروهای ضد التهاب مثل بروفن بمدت چند ماه استفاده میشود.

ممکن است لازم باشد تا بیمار برای مدتی از عصای زیر بغل استفاده کند.

در مواردی که محدودیت حرکتی در مفصل ران وجود داشته باشد، ممکن است دوره کوتاهی استراحت و کشش اندام و یا یک دوره فیزیوتراپی مفید باشد. در فیزیوتراپی حرکات ساده ای به کودک آموزش داده میشود تا دامنه حرکتی مفصل بهتر شود. به این صورت که

درمان بیمار بصورت نگه داشتن سر استخوان ران در درون حفره استابولوم Containment به دو روش غیر جراحی و جراحی انجام میشود. نتیجه درمانی در این دو روش تقریبا یکسان بوده و تفاوت عمده ای با هم ندارند ولی به علت اینکه روش درمان جراحی برای بیمار راحت تر و قابل قبول تر است امروزه درمان اکثر این بیماران (در صورتیکه نیاز به درمان داشته باشند) با استفاده از عمل جراحی انجام میشود.

مقالات مرتبط