"دکتر مهرداد منصوری"

دررفتگی Dislocation به حالتی میگویند که در آن دو سطحی که مفصل را تشکیل میدهند از یکدیگر جداشوند. به بیان دیگر دو استخوانی که یک مفصل را درست میکنند ارتباط آناتومیک خود نسبت به یکدیگر را از دست میدهند. گاهی اوقات سطوح مفصلی گرچه وضعیت صحیح آناتومیک را نسبت به هم ندارند ولی کاملاً هم از هم جدا نمیشوند و قسمتهایی از سطوح مفصلی با هم در تماس باقی میمانند. به این حالت نیمه دررفتگی Subluxation میگویند. دررفتگی آرنج از آسیب های مهم استخوان و مفاصل بوده و وظیفه تشخیص و درمان های جراحی و غیر جراحی بیمار مبتلا، به عهده پزشک ارتوپد است.

آناتومی

 مفصل آرنج از سه استخوان تشکیل میشود. در بالا قسمت پایینی استخوان بازو Humerus bone قرار دارد و در پایین قسمت بالایی دو استخوان ساعد یعنی زند زیرین و زند زبرین در تشکیل مفصل آرنج شرکت میکنند. زند زیرین یا Ulna همان استخوانی است که در طرف انگشت کوچک دست قرار گرفته است و زند زبرین یا Radius استخوانی است که در طرف شست دست است.

در شکستگی های ناحیه آرنج هر کدام از این سه استخوان میتواند دچار شکستگی شود. مفصل آرنج مثل لولا حرکت خم و باز شدن دارد یعنی فقط در یک جهت حرکت میکند. در دو طرف مفصل آرنج یعنی در طرف خارج و داخل آن لیگامان هایی وجود دارد که آن را پایدار نگه میدارند. لیگامان هایی که در قسمت خارجی قرار دارند استخوان بازو را به استخوان زند زبرین یا رادیوس متصل میکند و لیگامان هایی که در قسمت داخلی مفصل آرنج قرار دارند استخوان بازو را به استخوان زند زیرین یا النا متصل میکنند.

رادیوگرافی یک مورد دررفتگی مفصل آرنج

علت دررفتگی مفصل آرنج

شیوع دررفتگی آرنج زیاد نیست ولی هم در بالغین و هم در بچه ها دیده میشود. شایع ترین مکانیسم ایجاد آن زمین خوردن روی کف دست است در حالتی که فرد دست خود را در حالت کشیده به جلو نگه داشته است. با برخورد کف دست به زمین نیرویی از طرف زمین به دست وارد میشود.

این نیرو به طرف بالا سیر کرده و از طریق ساعد به آرنج رسیده و موجب دررفتگی آرنج میشود. مکانسیم دیگر دررفتگی آرنج تصادف اتومبیل است. موقعی که اتومبیل بر اثر برخورد از جلو به مانع ، ناگهان متوقف میشود. سرنشین برای برخورد نکردن به داشبورد دست خود را به جلو میاورد و نیرو با همان مکانیسم زمین خوردن به آرنج منتقل شده و موجب دررفتن آن میشود.

در هنگام دررفتگی آرنج، معمولاً بافت های اطراف مفصل مثل کپسول مفصلی و لیگامان ها آسیب میبینند. این آسیب دیدگی ممکن است بصورت کشیدگی و یا حتی پارگی کامل باشد.بدنبال آسیب لیگامان ها یا رباط های اطراف مفصل، قرقره یا تروکلئا از درون ناچ سمی لونار اولنا خارج شده و در نتیجه دررفتگی ایجاد میشود. در این حین سر استخوان رادیوس هم از مقابل کاپیتلوم کنار رفته و این دو استخوان هم ارتباط خود را از دست میدهند.

در حالات شدیدتر ممکن است همراه با دررفتگی، شکستگی استخوانی هم در مفصل آرنج اتفاق بیفتد و یا حتی به عروق و اعصابی که از ناحیه آرنج عبور میکنند آسیب برسد. در بعضی افراد مفصل آرنج ذاتاً شل است. در بعضی دیگر قوس زائده اولکرانون کم است. در این گروه ها ممکن است احتمال دررفتگی آرنج بدنبال ضربه بیشتر شود.

شایعترین نوع دررفتگی آرنج، دررفتگی خلفی است به این معنا که استخوان های رادیوس و النا به خلف یا عقب استخوان بازو جابجا میشوند.
در رفتگی آرنج ممکن است همراه با شکستگی اپی کندیل مدیال، کاپیتولوم، سر استخوان رادیوس و یا زائده کورونوئید Coronoid process اولنا باشد.

مقالات مرتبط

دررفتگی مفصل آرنج چگونه ایجاد میشود
دررفتگی مفصل آرنج چه علائمی داشته و چگونه درمان میشود