"دکتر مهرداد منصوری"

در ناحیه آرنج قسمت پایینی استخوان بازو با دو استخوان که ساعد را میسازند مفصل میشود. این دو استخوان را رادیوس ( زند اعلی یا بالایی) و اولنا ( زند اسفل یا پایینی) مینامند. استخوان رادیوس در قسمت بالایی خود به شکل یک استوانه کم ارتفاع یا یک دیسک است که به آن سر استخوان رادیوس میگویند. سطح بالایی این دیسک مقعر است و با سطح محدب کندیل لترال بازو مفصل میشود. بلافاصله زیر سر رادیوس را گردن استخوان رادیوس مینامند.

مکانیسم ایجاد شکستگس سر استخوان رادیوس

شکستگی سر استخوان رادیوس یکی از شکستگی های شایع جوانان است. مکانیسم ایجاد این شکستگی زمین خوردن در حالتی است که شخص دست را حائل قرار میدهد. با برخورد کف دست به زمین نیروی زیادی از طریق ساعد به سمت بالا وارد شده و سر استخوان رادیوس را محکم به کندیل خارجی استخوان بازو میکوبد و بدین وسیله موجب شکسته شدن سر رادیوس میشود.

گاهی اوقات شکستگی بسیار مختصر و بصورت یک شکاف عمودی در سر استخوان است. گاهی اوقات یک قاچ از از سر استخوان مانند یک قاچ کیک کنده شده و جابجا میشود و گاهی هم سر استخوان کاملا خرد شده و به چند تکه تبدیل میشود. در حین شکستگی های شدید به غضروف سر رادیوس و کاپیتولوم هم آسیب های شدیدی وارد میشود.

تصویر رادیولوژی شکستگی سر رادیوس

علائم شکستگی سر استخوان رادیوس

درمان شکستگی سر رادیوس

در شکستگی های بدون جابجایی درمان آتل بلند اندام فوقانی و یا آویزان کردن دست از گردن بمدت 3-2 هفته است. بعد از این مدت بیمار با انجام نرمش های خاصی سعی میکند مانع ایجاد محدودیت حرکت در آرنج شود. اگر شکستگی بصورت یک یا دو قطعه بزرگ باشد بطوریکه بتوان آنها را فیکس کرد، درمان بصورت عمل جراحی و جااندازی باز قطعات شکسته شده و سپس فیکس کردن قطعات با پیچ و پلاک های ضعیف است. در صورتیکه تعداد قطعات شکسته شده زیاد باشد درمان بصورت عمل جراحی و برداشتن تمام سر رادیوس است.

شکستگی های این ناحیه در بچه ها معمولا بصورت شکستگی گردن استخوان است. در واقع خط شکستگی از زیر سر رادیوس عبور میکند نه از خود سر. بنابراین در بچه ها بیشتر شکستگی گردن رادیوس داریم تا شکستگی سر رادیوس. بدنبال شکستگی گردن، سر رادیوس کج میشود. اگر میزان کج شدن سر رادیوس تا 10 درجه باشد نیازی به جااندازی وجود نداشته و تنها به توسط یک آتل بلند، آرنج بیمار بمدت سه هفته بیحرکت میشود.

در صورتیکه مقدار انحراف بیش از این مقدار باشد درمان بصورت جااندازی بسته شکستگی و سپس استفاده از آتل برای بیحرکتی است. اگر جااندازی بسته قطعه شکسته شده موفقیت آمیز نبود درمان بیمار بصورت عمل جراحی باز و جااندازی باز قطعه شکسته شده انجام میشود. در بچه ها هیچ گاه مانند بالغین سر استخوان رادیوس خارج نمیشود چون این کار موجب جابجا شدن کل استخوان رادیوس به سمت بالا و بطرف استخوان بازو شده و این جابجایی موجب اختلال در عملکرد ساعد میشود.

تصویر رادیولوژی شکستگی گردن رادیوس

عوارض شکستگی سر رادیوس

مهمترین عوارض شکستگی سر استخوان رادیوس عبارتند از

خشکی مفصل آرنج

محدودیت حرکتی مفصل از عوارض مهم شکستگی سر استخوان رادیوس است. نکته مهم در بازپروری این شکستگی ها صرفنظر از نوع درمان اینست که حرکات نرمشی بعد از بیحرکتی، باید بصورت اکتیو باشد نه پاسیو. به این معنا که خود بیمار با قدرت عضلات اندام صدمه دیده سعی در حرکت دادن آرنج کند. فشار بیش از حد فیزیوتراپ به مفصل صدمه دیده برای باز و بسته کردن آن میتواند موجب افزایش محدودیت حرکتی در آرنج شود.

آرتروز یا ساییدگی مفصل آرنج

اگر قطعات شکسته شده به خوبی در کنار یکدیگر جوش نخورند سطح مفصلی دچار ناهماهنگی شده و در دراز مدت موجب آرتروز و ساییدگی میشود. در مراحل ابتدایی ممکن است بتوان با خارج کردن سر رادیوس مشکل را حل کرد ولی در مراحل پیشرفته حتی خروج کامل سر رادیوس هم ممکن است نتواند مشکلات بیمار را به تمامی حل کند.