"دکتر مهرداد منصوری"

قبل از هر چیز توضیح یک نکته مهم ضروری است. در زبان فارسی کلمه پا را در بسیاری اوقات به معنای کل اندام تحتانی یعنی از لگن به پایین استفاده میکنند. در زبان آناتومی، کلمه پا یا فوت Foot فقط برای قسمتی از اندام تحتانی که پایین تر از مچ پا قرار گرفته بکار برده میشود. مقالات مربوط به آناتومی دیگر قسمت های اندام تحتانی را در فصل های دیگر سایت پیدا خواهید کرد.

عضلاتی که موجب حرکات مفاصل پا میشوند دو دسته اند. یکی آنها که در ناحیه ساق قرار دارند و تاندون های آنها از مچ پا عبور کرده و به استخوان های پا متصل شده و موجب حرکت آنها میشوند. این دسته را عضلات خارجی یا اکسترنسیک Extrinsic muscles مینامند. دسته دیگر عضلات داخلی یا اینترنسیک Intrinsic muscles هستند که در داخل خود پا، در کف یا پشت آن قرار دارند.
عضلات خارجی یا اکسترنسیک پا در قسمت آناتومی ساق بررسی شده اند. عضلات داخلی یا اینترنسیک پا در دو گروه پشت و کف پایی قرار دارند.

عضلات پشت پا

عضلات اینترنسیک پشت پایی عبارتند از

اکستانسور کوتاه انگشتان Extensor digitorum brevis

این عضله از سطح فوقانی و خارجی استخوان کالکانه (پاشنه) شروع شده و تاندون های آن به سطح پشتی چهار انگشت اول پا میچسبند. وظیفه آنها بالا آوردن انگشتان پا به بالا است. این بالا آوردن البته بیشتر در مفصل متاتارسوفالانژیال (مفصل بین کف پا و انگشتان پا ) است.

اکستانسور کوتاه شست Extensor hallucic brevis

این عضله هم از سطح فوقانی و خارجی استخوان کالکانه (پاشنه) شروع شده و تاندون آن به سطح پشتی بند پرگزیمال (بند نزدیک به کف پا) انگشت شست پا میچسبد. وظیفه آن بالا آوردن شست پا از مفصل متاتارسوفالانژیال است.

عضلات کف پا

عضلات اینترنسیک کف پایی در چهار لایه هستند.
اولین و سطحی ترین لایه شامل عضلات زیر است

ابدکتور هالوسیس Abductor hallucis

این عضله از توبروزیته (برجستگی) استخوان کالکانه و ار فاشیای پلانتار (پرده بافتی کلفتی که زیر پوست پا است) شروع شده و به قسمت داخلی بند پرگزیمال شست میچسبد. وظیفه آن ابداکشن شست یعنی دور کردن آن از انگشتان دیگر است.

فلکسور کوتاه انگشتان Flexor digitorum brevis

این عضله از توبروزیته استخوان کالکانه و از فاشیای پلانتار شروع شده و به فالانکس (استخوان انگشت) وسطی انگشتان 5-2 میچسبد. وظیفه آن خم کردن انگشتان مربوطه از مفصل اینترفالانژیال پرگزیمال (مفصل بین انگشتی که به کف پا نزدیک تر است) است

ابدکتور انگشت کوچک Abductor digiti minimi

این عضله از توبروزیته کالکانه شروع شده و قسمت خارجی بند پرگزیمال انگشت کوچک میچسبد. وظیفه آن ابداکشن انگشت کوچک یعنی دور کردن آن از دیگر انگشتان است

دومین لایه که زیر لایه اول قرار دارد شامل عضلات زیر است:

عضله مربعی کف پا Quadratus plantae

این عضله از سطح کفی یا زیرین استخوان کالکانه شروع شده و به تاندون های فلکسور (خم کننده) بلند شست میچسبد. وظیفه آن کنترل جهت حرکت تاندون های ذکر شده و کمک به خم کردن انگشتان 5-2 است.

عضلات کرمی یا لومبریکال Lumbricals

این عضله از روی تاندون های فلکسور بلند انگشتان 4-1 شروع شده و به تاندون های اکستانسور (باز کننده) همان انگشتان میچسبد. وظیفه این عضلات خم کردن مفاصل متاتارسوفالانژیال و باز کردن مفاصل اینترفالانژیال (مفصل بین بندها) انگشتان مربوطه است.

لایه سوم شامل عضلات زیر است:

فلکسور کوتاه شست Flexor hallucis brevis

این عضله از سطح کفی استخوان کوبوئید و کونئیفرم خارجی شروع شده و سطح خارجی و داخلی بند اول شست میچسبد. وظیفه آن خم کردن مفصل متاتارسوفالانژیال انگشت شست است.

نزدیک کننده شست Adductor hallucis

این عضله از قاعده متاتارس (استخوان های کف پایی) های 4-2 شروع شده و به سطح خارجی قاعده فالانکس پرگزیمال شست میچسبد. وظیفه آن ادداکشن یا نزدیک کردن شست به انگشتان دیگر است.

فلکسور کوتاه انگشت کوچک Flexor digiti minimi brevis

این عضله از قاعده متاارس پنجم شروع شده و به قاعده فالانکس پرگزیمال انگشت پنجم پا میچسبد. وظیفه آن خم کردن فالانکس پرگزیمال انگشت پنجم است.

لایه چهارم شامل عضلات زیر است

عضلات بین استخوانی کفی Plantar interossei

این عضلات سه تا هستند و از تنه متاتارس های 5-3 شروع شده و به طرف داخلی قاعده فالانکس پرگزیمال انگشتان 5-3 میچسبد. وظیفه این عضلات نزدیک کردن انگشتان 5-3 به هم است.

عضلات بین استخونی پشتی Dorsal interossei

این عضلات چهار تا هستند و از تنه متاتارس ها شروع شده و به کناره فالانکس پرگزیمال انگشتان 5-2 میچسبند. وظیفه آنها دور کردن انگشتان مربوطه از هم است.

                                      تصویر بالا عضلات کف پا را نشان میدهد

 
تصویر بالا استخوان های کف پا را از نمای زیرین و همچنین عضلات بین استخوانی یا اینتراوسئوس کفی یا پلانتار را نشان میدهد

مقالات مرتبط